Gazeta Edukacyjna dla refleksyjnych pedagogów

Wtorek, 21 października 2014 r. 294 dzień roku

                                                                                                                                                Forum | Czat | Kontakt | Partnerzy | Mapa Strony








 
Strona Główna | Bibliografie | Konferencje | Recenzje | O Gazecie Edukacyjnej 
 
centrum konferencyjno widowiskowe Lutnia
 Badania i raporty
 Blogosfera
 Felieton
 Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne proponuje
 Gorący temat
 Polecamy
 Polemiki
 Publikacje
 Szkoła z pomysłem
 Wydarzenia
 Wywiady
 Bibliografie
 Konferencje
 Recenzje
 O Gazecie Edukacyjnej
 Partnerzy
 Inspirujące
Strona Główna > Recenzje > G. L. Gutek, Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji


 

Gerald L. Gutek, Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, przekład Anna Kacmajor i Agata Sulak, GWP, Gdańsk 2003, s. 348 Książka ukazuje zależności zachodzące między nimi i wpływ ich na kształt edukacji. Pokazuje wpływ polityki na kształt owych zjawisk.

 

 

 

Każdy pedagog powinien posiadać refleksję nad pedagogiką, posiadać własną pogłębioną filozofię procesu wychowania. Znajomość filozofii i ideologii w szczególności tej, która dotyczy powiązań bezpośrednich z wychowaniem i edukacją jest dzisiaj bardzo pożądana. Umożliwia ona odczytywanie zamierzeń legislatorów tworzących daną wizję edukacji.

 

 

Książka składa się z 21 rozdziałów, które można pogrupować w następujący sposób:

• filozofia a edukacja,

• ideologia a edukacja,

• teorie edukacyjne.

 

W pierwszej części książki czytelnik znajdzie podstawowe definicje i koncepcje filozoficzne w edukacji. Autor opisuje idealizm, realizm, tomizm (realizm teistyczny), naturalizm, pragmatyzm, egzystencjalizm i filozofia analityczna. Systemy filozoficzne analizuje poprzez metafizykę, epistemologię i aksjologię, zapoznaje z głównymi przedstawicielami danego prądu, przedstawia wpływ danej koncepcji filozoficznej na edukację poprzez cele edukacyjne, koncepcję szkoły, programy nauczania, aksjologię nauczania, metodykę i metody nauczania, relację nauczyciel - uczeń.

 

Drugą część książki autor poświęca ideologią mającymi wpływ na edukację. Czytelnik poznaje pojęcia: nacjonalizmu i etnonacjonalizmu, liberalizmu, konserwatyzmu, utopizmu, marksizmu i totalitaryzmu. Ważnym punktem jest przedstawienie owych idei na tle oświaty, ich wpływu na politykę oświatową i praktykę pedagogiczną. Autor przestrzega przed zgubną ideologią, która może stać się źródłem manipulacji edukacją dla własnych celów i niebezpiecznym sternikiem wychowania.

 

Najważniejszą częścią pozycji jest trzecia część książki. Odsłania nam ona podstawy filozoficzne i ideologiczne, na których zbudowane są teorie pedagogiczne. Analizuje takie teorie edukacyjne jak: esencjalizm, perenializm, progresywizm, społeczny rekonstrukcjonizm, teorie krytyczną. Odnajdujemy koncepcje kształcenia oparte o dane teorie edukacyjne i ich formy wdrażania w życie społeczne.

 

Każdy rozdział książki jest tak skonstruowany, że stanowi on pewną kontynuację poprzedniego pod względem analizy historycznej, zarazem stanowiąc odrębną całość, którą można studiować osobno. Treści rozdziałów są bardzo ciekawe, zawierają konkretne informację dotyczące danej tematyki. Dostarczają kompleksowej wiedzy dotyczącej koncepcji filozoficznych, ideologicznych i teorii pedagogicznych. Każdy rozdział zakończony jest:

• podsumowanie, w którym jest klarowne streszczenie.

• zagadnieniami do dyskusji, które dają możliwość sprecyzowania własnej koncepcji edukacji i są zarazem pomysłami na zajęcia, w których trzeba wykazać się twórczym myśleniem.

• projektami badawczymi stanowiącymi bardzo ciekawą koncepcję poszerzającą horyzonty dotyczące filozofii wychowania. Rozwijają umiejętności właściwej analizy filozoficznej i ideologicznej różnego rodzaju tekstów pod kątem edukacyjnym.

• zalecaną lekturą, którą w dużej większości stanowią zagraniczne pozycje czekając na tłumaczenie polskie. Polskie pozycje związane z tą tematyką to tylko niewielki odsetek. Na tym polu mamy jeszcze dużo do zrobienia.

 

Lektura wpisuje się jako podstawowy podręcznik akademicki dla studentów uczelni pedagogicznych z zakresu filozofii wychowania, teorii wychowania, współczesnych kierunków pedagogicznych. Z drugiej zaś strony jest ciekawą lekturą wzbogacającą myśl filozoficzną nauczycieli, pedagogów i wychowawców.

 

W odpowiedzi na pytanie dlaczego ta pozycja jest taka ważna? znajdujemy kilka argumentów:

- po pierwsze: zapoznaje z różnymi poglądami dotyczącymi problemów filozoficznych, ideologicznych i teoriotwórczych;

- po drugie: zwiększa refleksję filozoficzną nad edukacją i daje podstawy zrozumienia pewnej łączności między filozofią a edukacją;

- po trzecie: jest podstawowym podręcznikiem wprowadzającym w filozofię wychowania;

- po czwarte: stanowi cenne źródło edukacji nauczycieli dostarczające wiadomości na temat dorobku kulturowego.

 

Przeczytanie lektury pozwala zauważyć jak często szkoła staje się narzędziem grup rządzących co w dużym stopniu odbiega od tworzenia prawdziwej wizji wychowania i edukacji. Autor w bardzo jasny i przejrzysty sposób odkrywa przed czytelnikiem barwny świat filozofii, ideologii i teorii pedagogicznej w nowym kontekście pracy pedagogicznej wychowawców. Starą sentencję łacińską Nieznajomość prawa szkodzi można by zmienić na nieznajomość filozofii szkodzi, jako konkluzję owej książki.

 

Tomasz Klemczak

Autor jest doktorantem w Katedrze Teorii Wychowania UŁ