Kolejną książką w GWP z zakresu edukacji jest seria wydawnicza z Sową. Pozycja o wdzięcznym tytule Jak nauczyć dzieci myślenia, amerykańskich profesorów, ma za zadanie wprowadzić pedagogów w świadome rozwijanie umiejętności poprawnego myślenia.

Książka porusza temat:

• Poprawnego myślenia

• Strategii poprawnego myślenia

• Sposobów oceny myślenia ucznia

Autorzy postawili w książce siedem celów, które tworzą całość. Poprzez wyjaśnianie każdego celu, autorzy dążą to celu naczelnego, zawartego w tytule, czyli Jak nauczyć dzieci myślenia.

Cel pierwszy pozycji to trzy sposoby prawidłowego myślenia. Rozdział prezentuje różne sposoby prawidłowego myślenia. Autorzy proponują trzy sposoby myślenia tj. myślenie krytyczno-analityczne, myślenie twórczo-syntetyczne i myślenie praktyczno- kontekstualne. Następnie dokonana jest analiza sposobów myślenia. Przedstawione jest, które z owych sposobów myślenia rozwija myślenie i w jakim stopniu.

W rozdziale drugim, zwanym przez autorów celem drugim, autorzy zapoznają jak zrozumieć strategie nauczania usprawniającymi myślenie. Proponują trzy alternatywne strategie nauczania: strategię dydaktyczną, strategię opartą na pytaniach o faktach i strategię dialogiczną. Poprzez próby prezentacji materiału w przedstawionych strategiach wskazują na pozytywne i negatywne strony stosowania danej strategii. Nie wywyższają jednej strategii nad drugą, lecz wskazują, która najbardziej pobudza uczniów do myślenia. Zastosowanie danej strategii związane jest również z wieloma czynnikami. Autorzy wskazują na taki czynniki jak osobowość nauczyciela, preferencje uczniów czy natura wykładanego materiału. Konkluzją rozdziału jest, że prezentowane strategii powinno stosować się na przemian, gdyż wtedy uczniowie mogą rozwijać najpełniej swoje umiejętności.

Cel trzeci autorów to dążenia do zrozumienia roli pytań w rozwijaniu umiejętności myślenia. Przypominają oni o Piaget'owskiej koncepcji dopasowywania nowych doświadczeń do starych schematów. W rozdziale przedstawionych jest 7 poziomów odpowiedzi na konkretne pytania. Autorzy wskazują przede wszystkim na to, że tylko wyższe poziomy sprawiają duży poziom pośrednictwa między dziećmi a rodzicami i nauczycielami.

Rozdział 4 porusza temat nauczania trzech sposobów myślenia. Autorzy wskazują na elastyczne podejście do nauczania trzech sposobów myślenia ponieważ każdy z tych sposobów sprawia rozwój innej sfery zdolności człowieka. Proponują czterostopniowy model nauczania, który składa się z: (a) rozpoznania, (b) rozwiązania problemu w obrębie grupy, (c) rozwiązania problemu przez różne grupy, (d) indywidualne rozwiązania. Etapy przebiegu nauczania zaproponowane przez autorów są opisywane w sposób praktyczny, co daje dużą przejrzystość w prezentacji materiału.

Następnym celem (cel 5) autorów jest nauczanie i ocenianie umiejętności twórczego myślenia. Autorzy w rozdziale poruszają kwestie definicji rozumienia. Opierają się oni na trójstopniowym podejściu do rozumienia Janet Davidson i Roberta Sternberga. Koncepcja budują trzy elementy (wybiórcze kodowanie, wybiórcza kombinacja i wybiórcze porównanie), które są oddzielenie, ale ściśle ze sobą powiązane. W rozdziale pokazana jest praktyczna strona przedstawionej koncepcji.

Cel 6 ma nauczyć rozpoznania podstawowych zasad nauczania myślenia i zasadzek z nim związanych. Tekst obejmuje dwa podrozdziały: a) zasady b)zasadzki. Odnajdujemy tu analizę rozbieżności między tym co szkoła uczy a tym co w życiu nam jest potrzebne. Poprzez poszukiwanie takich kontrastów autorzy prezentują zasady nauczania myślenia.

W rozdziale 7 (tzw. celu 7) autorzy zadają sobie pytanie Dlaczego ludzie poprawnie myślący (zbyt często) przegrywają. W tekście znajdujemy dwadzieścia przeszkód utrudniających poprawne myślenie. Wymieniają takie czynniki jak motywacja, kontrola nad działaniem spontanicznym, wytrwałość w podejmowaniu działania, umiejętność wykorzystania odpowiednich zdolności, niemożność rozpoczęcia lub dokończenia zadania, problemy poniesienia porażki i wiele innych. Autorzy przedstawiają owe przeszkody w praktyczny sposób odnosząc owe sytuacje do życia codziennego w ten sposób uwypuklają problemy, które nie zawsze są postrzegane jako przeszkody.

W recenzowanej pozycji zamiast rozdziałów wyodrębniono cele, które mają być rozwiązywane w ramach poruszanych problemów. Na końcu każdego celu znajduje się krótkie jego podsumowanie (rozdziału), zadania i pytania do pracy własnej oraz spis lektur uzupełniający. Na końcu książki zamieszczono słownik kluczowych pojęć. Ten element publikacji jest słabo rozwinięty toteż myślę, że czytelnik nie będzie z niego korzystał. Oprócz słownika na końcu pozycji znajduje się bibliografia. Warto tu zwrócić uwagę, iż zawiera ona literaturę amerykańską, a żadna z jej pozycji nie została jeszcze przetłumaczona na język polski.

Książka jest przeznaczona dla początkujących adeptów edukacji, jak i nauczycieli i pedagogów ze stażem pedagogicznym. Jest to pozycja dla edukatorów, którzy chcą usprawnić proces myślenia u swoich uczniów w różnego rodzaju placówkach zaczynając od szkoły podstawowej a kończąc na szkole wyższej. Książka jest cennym źródłem wiedzy o sposobach pobudzenia myślenia u uczniów.

Tomasz Klemczak