Propozycje zmian w działaniach na rzecz promocji i budowania pozytywnego wizerunku szkoły zawodowej


A.Wprowadzenie zmian systemowych na poziomie państwa, zapewniających:

- opracowanie nowego modelu szkolnictwa zawodowego we współpracy ze wszystkimi partnerami (państwo, organy samorządowe, organizacje pracodawców, ośrodki naukowe, oświatowe i społeczne),

- zapewnienie budżetu na cele promocji szkolnictwa zawodowego i zmian jego wizerunku,

- zatrudnienie doradców zawodowych w każdym typie szkole (szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoła ponadgimnazjalna),

- określenie dla doradców zawodowych zatrudnianych w szkołach i lokalnych ośrodkach doradztwa zawodowego wymagań kwalifikacyjnych, zasad zatrudniania i wynagradzania, standardów pracy,

- wpisanie do ramowych planów nauczania zajęć z doradztwa zawodowego,

- opracowanie dla szkół zawodowych standardów edukacyjnych, w oparciu o standardy kwalifikacji zawodowych,

- zapewnienie elastyczności podstaw programowych kształcenia zawodowego (tak by można było uwzględniać zmiany wynikające z rozwoju techniki i technologii),

- wykorzystanie wyników egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe w procedurze przyjęć na studia wyższe techniczne (kierunkowe),

- wprowadzenie ulg finansowych dla pracodawców zajmujących się praktycznym kształceniem młodzieży (np. odpisywanie przez pracodawców kosztów związanych z kształceniem zawodowym młodzieży).


B.Wprowadzenie zmian systemowych na poziomie samorządu, dotyczących:

- przygotowania i upowszechnienia lokalnej strategii kształcenia zawodowego na okres przynajmniej dekady,

- określenia budżetu na cele promocji szkolnictwa zawodowego i zmian jego wizerunku,

- przygotowania nauczycieli kształcenia zawodowego oraz pozyskiwania specjalistów do realizacji kształcenia praktycznego zgodnie z wymaganiami zmieniającego się rynku pracy,

- powołania Lokalnych Ośrodków Orientacji, Poradnictwa i Doradztwa Zawodowego,

- powołania lokalnych zespołów monitorujących rynek pracy dla potrzeb edukacji (zmiany, potrzeby),

- unowocześnienia bazy dydaktycznej (doposażenie bazy dydaktycznej centrów kształcenia praktycznego i szkół w specjalistyczne pracownie), zgodnie ze standardami edukacyjnymi),

- ustalenia nowych zasad prowadzenia naboru uczniów do szkół zawodowych: szkoła zawodowa dla wybranych - mających odpowiednie predyspozycje i zainteresowania,

- planowania przez samorząd zadań naboru do szkół ponadgimnazjalnych z uwzględnieniem drożności systemu kształcenia zawodowego, np. zapewnienie uczniom zasadniczych szkół zawodowych - warunków do kontynuowania kształcenia w technikum uzupełniającym, liceów profilowanych - warunków do kontynuowania kształcenia w szkołach policealnych.


C. Tworzenie platformy współdziałania i partnerstwa (partnerami powinni być uczniowie, rodzice, nauczyciele, dyrektorzy szkół, Centrów Kształcenia Praktycznego, samorządy, pracodawcy, ośrodki naukowo-badawcze, społeczne i oświatowe):

- współdziałanie w zakresie organizacji i zapewnienia warunków do kształcenia zawodowego na poziomie ministerstw (m.in. MEN i MPiPS),

- współdziałanie szkoły z organami prowadzącymi oraz nadzoru pedagogicznego i pracodawcami,

- położenie nacisku na rozwijanie partnerstwa szkoła - CKP - zakład pracy,

- współpraca szkół z samorządami, z pracodawcami w zakresie pozyskiwania środków pomocowych (fundusze unijne) na rozwój infrastruktury szkół, ich bazy dydaktycznej, kadry, programów - przygotowywanie wspólnych projektów/ programów/ przedsięwzięć,

- organizacja i prowadzenie promocji na poziomie państwa, samorządu, szkoły (dotarcie do uczniów, rodziców, nauczycieli z szeroką informacją nt. szkolnictwa zawodowego, ścieżki edukacyjnej i perspektyw zatrudnienia),

- wykorzystanie potencjału Powiatowych Urzędów Pracy (docieranie do szkół, promowanie zawodów, szczególnie deficytowych, oraz tych, w których młodzi ludzie odnoszą sukcesy),

- współpraca z Izbami Przemysłowo-Handlowymi,

- prezentowanie oferty pracodawców w szkołach,

- prezentowanie społeczności lokalnej osiągnięć szkół zawodowych oraz sposobów radzenia sobie z problemami,

- prowadzenie szerokiej kampanii reklamowej poszukiwanych na rynku pracy zawodów,

- udzielenie medialnego wsparcia działaniom na rzecz szkolnictwa zawodowego.


Organizacja działalności promocyjnej na poziomie szkoły zawodowej:

- wykorzystywanie informacji przygotowanych przez wyspecjalizowane komórki zajmujące się monitorowaniem rynku pracy, w procesie projektowania zadań szkoły zawodowej oraz jej promocji, w tym oferty edukacyjnej szkoły, dostosowanej do potrzeb rynku pracy i oczekiwań indywidualnego odbiorcy

- kreowanie pozytywnego wizerunku szkoły, poprzez różne działania Rady Pedagogicznej oraz pracowników administracji i obsługi,

- wykorzystanie w szkole różnych form i metod promocji, ze szczególnym uwzględnieniem kontaktów między dyrektorem, nauczycielami, uczniami, absolwentami i rodzicami; przykładowo, mogą to być: otwarte lekcje, zajęcia praktyczne, drzwi otwarte, wspólne imprezy, targi edukacyjne z udziałem pracodawców, konkursy, turnieje, olimpiady zawodowe,

- edukowanie rodziców i uczniów nt.:
    - zawodów,
    - planowania kariery edukacyjnej dzieci i młodzieży (od przedszkola do szkoły wyższej),
      korzyści związanych z wyborem kształcenia w szkole zawodowej,
    - warunków pracy i płacy w firmach,
    - polityki zakładów pracy w obszarze pozyskiwania pracowników i zarządzania talentami,
    - przyznawania uczniom stypendiów fundowanych przez pracodawców,
    - prezentowanie losu absolwentów szkoły zawodowej uczniom i ich rodzicom,
    - powoływanie szkolnych zespołów do spraw promocji szkoły,
    - podnoszenie wiedzy i umiejętności pracowników szkoły w zakresie marketingowej działalności szkoły, a w szczególności organizowania aktywności promocyjnej, profesjonalnego PR,
    - współpraca z zakładami pracy, ośrodkami naukowymi i oświatowymi przy projektowaniu i wdrażaniu zmian programowych odzwierciedlających oczekiwania rynku pracy i potrzeby indywidualnych odbiorców,
    - określenie zasad partnerstwa z pracodawcami,
    - współpraca z zakładami pracy w zakresie organizowania praktyk zawodowych,
    - korzystanie z pomocy pracodawców w wyposażaniu technicznym szkół,
    - prezentacje zakładów dla uczniów,
    - przełamywanie stereotypów dotyczących szkoły zawodowej, monitorowanie losu absolwentów, wykorzystywanie informacji zwrotnej (wiarygodność)       pochodzącej od absolwentów,
    - wykorzystanie w promocji szkolnictwa zawodowego zasady: MÓWIĆ, POKAZYWAĆ, ZATRUDNIAĆ, upowszechnienie poglądu PRACOWNIK INWESTYCJĄ FIRMY.


Główne elementy systemu całożyciowego doradztwa zawodowego to:

- opracowanie standardu usług doradztwa zawodowego w szkole,

- stworzenie regionalnego ośrodka doradztwa zawodowego,

- zatrudnienie doradcy zawodowego w szkole,

- stworzenie platformy współpracy z pracodawcami, instytucjami rynku pracy i systemu edukacji,

- pełna informacja od pracodawcy na temat warunków zatrudnienia i wykonywania danego zawodu,

- lekcje, warsztaty, pokazy dla gimnazjalistów w szkołach zawodowych,

- konkursy rozwijające zainteresowania zawodem,

- udział przedstawicieli szkół zawodowych w spotkaniach z gimnazjalistami, ich rodzicami i Radą Pedagogiczną,

- udział w mini-targach edukacyjnych w gimnazjach,

- drzwi otwarte w szkołach zawodowych,

- spotkania z absolwentami,

- przygotowanie uczniów do mobilności zawodowej w kontekście niestabilnego środowiska pracy,

- wyrównywanie szans uczniów ze środowisk zagrożonych,

- współpraca doradcy z rodzicami.


Organizacja rynku pracy dla edukacji i potrzeby w tym obszarze:

1.Nadal brak jest korelacji pomiędzy obszarem edukacji i rynku pracy, który może przejawiać się między innymi w wyniku braku informacji lub utrudnionego dostępu do informacji o potrzebach lokalnych pracodawców i zmianach na rynku pracy (co uniemożliwia prawidłowe kształtowanie oferty edukacyjnej szkół oraz prawidłowe określanie kierunków kształcenia).

2.Rynek pracy z punktu widzenia pracodawcy, w oparciu o wybrane wyniki badań

a) podstawowe oczekiwania pracodawców:
- wysokie zapotrzebowanie na specjalistów i wykwalifikowaną kadrę techniczną,
- znaczne zapotrzebowanie na pracowników nisko kwalifikowanych, z wykształceniem zasadniczym zawodowym,
- małe umiejętności praktyczne i brak doświadczenia zawodowego kandydatów do pracy.

b) podstawowe przesłanki sukcesu na rynku pracy:
- wysoki poziom kwalifikacji zawodowych,
- zwiększenie umiejętności praktycznych,
- znaczne umiejętności zawodowe (w tym kwalifikacje specjalistyczne).

3.Szkoły zawodowe nie powinny funkcjonować w oderwaniu od rzeczywistości gospodarczej, na którą napotykają absolwenci tych szkół. Powinny w związku
z tym prowadzić monitoring losów zawodowych swoich absolwentów, który pozwoli im zbadać efektywność kształcenia zawodowego.

4.Biorąc pod uwagę powyższe spostrzeżenia wynikające z prowadzonych analiz
i badań należy w poszczególnych regionach zwrócić większą uwagę na istotę prowadzenia badań rynku pracy z punktu widzenia potrzeby dokonania zmiany wizerunku szkoły zawodowej i poprawnego określania przyszłych zmian w obszarze edukacji zawodowej (zarówno szkolnej i ustawicznej). Dlatego proponuje się traktować:
- wyniki analiz i badań rynku pracy - jako podstawowe źródło informacji dla programowania zmian w szkolnictwie zawodowym,
- systematyczne badanie rynku pracy - jako warunek niezbędny sprzyjający zmniejszeniu niedopasowania struktury kwalifikacyjno-zawodowej podaży do popytu na pracę,
- pogłębioną informację o rynku pracy i jego oczekiwaniach - jako podstawowe narzędzie w pracy doradcy zawodowego; doradztwo nie może być realizowane bez bieżącego, systematycznego monitoringu rynku pracy i jego otoczenia; aby doradzać innym trzeba samemu posiadać szeroką wiedzę na temat tego, co dzieje się na rynku pracy (a więc także mieć dostęp do wyczerpującej i aktualnej informacji).

5.Warto rozważyć w związku z tym w ramach poszczególnych regionów powołanie wyodrębnionych badawczych zespołów monitorujących rynek pracy dla potrzeb edukacji lokalnej, w kontekście rozpoznawania zmian i potrzeb rynku pracy. Wyniki prac tych zespołów w znacznym stopniu mogą wpłynąć na zmianę wizerunku szkoły zawodowej, przede wszystkim poprzez ukazanie rangi kształcenia zawodowego we współczesnej gospodarce.


Na podstawie materiałów przekazanych przez organizatorów Ogólnopolskiej Konferencji „Wdrażanie zmian do systemu edukacji zawodowej" wybrał i przygotował do publikacji Włodzisław Kuzitowicz.

Powyższy tekst jest fragmentem dokumentu: „Rekomendacja Ogólnopolskiej Konferencji zorganizowanej 17 listopada 2008 roku w Łodzi"