[...]Pomimo tego, że w naszych pracach badawczych zaznaczają się różne orientacje teoretyczne i ideowe, łączy nas refleksja w duchu społecznego zaangażowania w sprawy edukacji i wszystkich jej dziedzin: kształcenia i wychowania w szkole, rodzinie, w środowiskach lokalnych, edukacji dzieci, młodzieży i dorosłych, ludzi sprawnych i niepełnosprawnych, rozwijających się prawidłowo bądź potrzebujących wsparcia, opieki, a niekiedy resocjalizacji. [...]

Przemiany, które nastąpiły po roku 1989, niosły obietnicę demokratyzacji życia

zbiorowego, a w tym przekształcenia polskiej edukacji w obszar wspierania rozwoju uczniów

jako krytycznych, samodzielnie myślących i społecznie zaangażowanych obywateli państwa

demokratycznego. Dawały one także nadzieje na przekształcenie polskiej szkoły w sferę

publiczną, gdzie dzięki obywatelskiemu zaangażowaniu i debacie wielu różnych podmiotów:

nauczycieli, rodziców, uczniów, władz oświatowych i samorządowych, podejmowane będą

wspólne wysiłki na rzecz realizacji prorozwojowych celów edukacji oraz reformowania

polskiego systemu edukacji w zgodzie z ideałami demokratycznego społeczeństwa

i wymaganiami współczesnego świata. Wzbudzone one zostały nie tylko w środowisku

pedagogów, ale w całym społeczeństwie. Łączyły się z oczekiwaniem na budowę systemu

edukacyjnego wychowującego już nie w duchu podporządkowania władzy i „jedynie

słusznego" myślenia, ale w kierunku merytorycznych kompetencji, dialogu, tolerancji

i afirmacji różnic między ludźmi, gotowości do podejmowania oddolnej odpowiedzialności,

współdecydowania i samodzielności. Oczekiwaliśmy też szkoły, której oddana zostanie

profesjonalna wolność kształcenia, z nauczycielami nastawionymi na twórcze zmaganie się

z wyzwaniami współczesności, które wymagają elastycznej, otwartej edukacji. Nadzieje te

uważamy jednak za niespełnione, dostrzegając szereg zagrożeń w obszarze oświaty, które

pozwalamy sobie zasygnalizować w niniejszym dokumencie."

1. Oświata staje się miejscem erozji reguł demokratycznych i podlega

zawłaszczaniu przez doraźne interesy polityczne.

2. Treści i formy kształcenia szkolnego mogą stanowić zagrożenie dla nabywania

kompetencji intelektualnych i obywatelskich

3. Reforma edukacji przynosi konsekwencje przeciwstawne pierwotnym założeniom

4. Szkoła stanowi narzędzie odtwarzania nierówności społecznych

5. Mechanizmy selekcji edukacyjnej w polskim systemie oświaty wytwarzają mit

powszechności wykształcenia Polaków

6. W wyniku biurokratyzacji zarządzania oświatą następuje załamanie się etycznej

odpowiedzialności wychowawczej

7. Następuje zanik publicznej debaty nad edukacją

W imieniu uczestników Zjazdu

Prof. dr hab. Zbigniew Kwieciński

Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego